• icon-facebook
  • icon-twitter
  • icon-google

แพงพวย สรรพคุณและประโยชน์ของแพงพวยฝรั่ง 29 ข้อ !

POSTED: เวลา 5:06 น. 09 พฤษภาคม 2014, UPDATED: 01 มีนาคม 2016
แพงพวยฝรั่ง

advertisement M10

แพงพวยฝรั่ง

แพงพวย ชื่อสามัญ West indian periwinkle[1], Madagascar Periwinkle[2], Bringht Eye, Indian Periwinkle, Cape Periwinkle, Pinkle-pinkle, Pink Periwinkle, Vinca[4], Cayenne jasmine, Rose periwinkle, Old maid[5]

แพงพวย ชื่อวิทยาศาสตร์ Catharanthus roseus (L.) G.Don จัดอยู่ในวงศ์ตีนเป็ด (APOCYNACEAE) และอยู่ในวงศ์ย่อยระย่อม (RAUVOLFIOIDEAE)[1] (เป็นคนละชนิดกับ แพงพวยน้ำ ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ludwigia adscendens (L.) H.Hara)

สมุนไพรแพงพวยฝรั่ง มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า แพงพวยบก แพงพวยฝรั่ง (กรุงเทพฯ), นมอิน (สุราษฎร์ธานี), ผักปอดบก (ภาคเหนือ), แพงพวยบก พังพวยบก แพงพวยฝรั่ง พังพวยฝรั่ง (ภาคกลาง), ฉางชุนฮวา (จีนกลาง) เป็นต้น[1],[2],[3]

ลักษณะของแพงพวยฝรั่ง

  • ต้นแพงพวยฝรั่ง เป็นพรรณไม้พื้นเมืองของหมู่เกาะมาดากาสก้า มีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลาง ในปัจจุบันพบขึ้นทั่วไปในประเทศที่มีอากาศร้อน โดยจัดเป็นไม้ล้มลุกเนื้ออ่อนพุ่มเตี้ย มีความสูงได้ประมาณ 25-120 เซนติเมตร ลำต้นช่วงบนแตกกิ่งก้านสาขามาก เปลือกลำต้นเรียบเป็นสีน้ำตาลปนเขียว มียางสีขาว ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด การปักชำกิ่ง ปักชำกิ่งส่วนยอด เจริญเติบโตได้ดีในดินปนทรายระบายน้ำดี ชอบความชื้นปานกลาง ทนแลง และชอบแสงแดดแบบเต็มวันถึงปานกลาง เป็นพืชที่มีความทนทานต่อการเปลี่ยนแปลงของดินฟ้าอากาศ โดยเฉพาะทางแถบชายทะเลพืชชนิดนี้จะขึ้นได้งอกงามเป็นพิเศษ[1],[2],[3],[5]

ต้นแพงพวยฝรั่ง

  • ใบแพงพวยฝรั่ง ออกใบดก ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเป็นคู่เรียงตรงข้ามกัน ลักษณะของใบเป็นรูปไข่ หรือรูปขอบขนานแกมรูปไข่กลับ ปลายใบมนเป็นติ่งหนาม โคนใบมนหรือแหลม ส่วนขอบใบเรียบและเป็นคลื่นเล็กน้อย ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1.5-3 เซนติเมตร และยาวประมาณ 3-7 เซนติเมตร แผ่นใบหนา หลังใบเรียบเป็นสีเขียวเข้มเป็นมัน ส่วนท้องใบเรียบ เส้นกลางใบเป็นสีเขียวอ่อนหรือเป็นสีเหลืองลากเป็นเส้นเห็นได้ชัดเจน[1],[2]

ใบแพงพวยฝรั่ง

  • ดอกแพงพวยฝรั่ง ออกดอกเป็นช่อกระจุกหรือออกเป็นกลุ่ม ๆ กระจุกละประมาณ 1-3 ดอก โดยจะออกตามซอกใบ ดอกย่อยเป็นสีชมพูหรือสีม่วง และสีขาว ถ้าเป็นดอกสีชมพูตรงกลางดอกจะเป็นสีแดง ส่วนดอกสีขาวตรงกลางดอกจะเป็นสีเหลือง กลีบดอกมีชั้นเดียวและมี 5 กลีบ ลักษณะของกลีบดอกเป็นรูปไข่กลับ ปลายกลีบมนและมีติ่งแหลม โคนกลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด ดอกมีเกสรเพศผู้ 5 อัน ดอกเมื่อบานเต็มที่จะมีขนาดกว้างประมาณ 4 เซนติเมตร เมื่อดอกร่วงหล่นไปก็จะติดฝักหรือผลเป็นรูปทรงกระบอก[1],[2],[3]

ดอกแพงพวยฝรั่ง

แพงพวยฝรั่งดอกขาว

  • ผลแพงพวยฝรั่ง ลักษณะของผลเป็นรูปทรงกระบอก มักออกเป็นคู่ ยาวประมาณ 2-3.75 เซนติเมตร เมื่อผลแห้งจะแตกออกด้านเดียว ภายในผลมีเมล็ดสีดำอยู่มากมาย[1],[2],[3],[5]

แพงพวยฝรั่งดอกขาว

เมล็ดแพงพวยฝรั่ง

สรรพคุณของแพงพวยฝรั่ง

  1. ที่เมือง La Reunion ของประเทศฝรั่งเศส จะใช้รากที่หมักจนเปื่อยยุ่ยเป็นยาบำรุงและเป็นยาธาตุ เจริญอาหาร (ราก)[4]
  2. รากและก้านสดนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาบำรุงกำลัง (ราก,ก้าน)[6]
  3. ทั้งต้นมีรสขมเล็กน้อย เป็นยาเย็น มีพิษ ใช้เป็นยารักษามะเร็ง ต่อต้านมะเร็ง รักษาเนื้องอกในต่อมน้ำเหลือง มะเร็งของเซลล์เม็ดเลือดขาว หรือเม็ดเลือดขาวในต่อมน้ำเหลืองมากเกินควร ด้วยการใช้ครั้งละ 6-15 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทาน (บางแห่งใช้บำบัดรักษามะเร็งเต้านม) (ทั้งต้น)[3],[7] รากมีสรรพคุณช่วยรักษามะเร็งในเลือด (ราก)[4] ส่วนใบมีรสเอียน สรรพคุณเป็นยาแก้มะเร็งต่าง ๆ แก้มะเร็งในเม็ดเลือดของเด็ก (ใบ)[1]
  4. ใบมีสรรพคุณช่วยบำรุงหัวใจ (ใบ[1],[4], ต้นและใบ[7])
  5. ทั้งต้นมีรสเอียน ใช้ต้มดื่มเป็นยาแก้เบาหวาน บำบัดเบาหวาน (ทั้งต้น)[3],[7] ส่วนใบก็มีสรรพคุณเป็นยาแก้โรคเบาหวานเช่นกัน โดยชาวจาไมก้าเชื่อว่ายาดองเหล้าจากใบแพงพวยฝรั่งตากแห้งสามารถช่วยรักษาโรคเบาหวานได้ (ใบ)[1],[4]
  6. ทั้งต้นใช้ต้มดื่มช่วยลดความดันโลหิต ตามตำรับยาให้ใช้แพงพวย 15 กรัม ชุมเห็ดไทย 6 กรัม เก๊กฮวย 6 กรัม นำมารวมกันต้มกับน้ำรับประทาน หรือจะใช้แพงพวย และแห่โกวเช่า อย่างละ 15 กรัม นำมาต้มกับน้ำรับประทานก็ได้เช่นกัน (ทั้งต้น)[1],[3],[4],[7]
  7. ทั้งต้นมีรสจืดเย็น สรรพคุณช่วยแก้ร้อน ทำให้เลือดเย็น แก้หวัด ตัวร้อน แก้อาการไอแห้ง อันเกิดจากความร้อน ด้วยการใช้ต้นแห้ง 15-30 กรัม นำมาต้มกับน้ำดื่ม (ทั้งต้น)[3],[4]
  8. ใช้เป็นยารักษาโรคมาลาเรีย โรคเจ็บคอ และโรคช่องคออักเสบ (ไม่ระบุส่วนที่ใช้)[4]
  9. ต้นและใบมีสรรพคุณช่วยลดไขมันในเลือดสูงได้ ด้วยการใช้ใบและต้น 1 กำมือ นำมาต้มกับน้ำดื่มเช้าและเย็น (ต้น,ใบ)[7]
  10. ช่วยแก้อาการร้อนในกระหายน้ำ และแก้อาการท้องผูก ด้วยการใช้ต้นสด 60-120 กรัม นำมาตำคั้นเอาน้ำผสมกับน้ำผึ้งเดือนห้าอุ่นพออุ่นดื่ม (ทั้งต้น)[4]
  11. ใช้เป็นยาขับเหงื่อ (ไม่ระบุส่วนที่ใช้)[4]
  12. ใช้ต้นสด 60 กรัม นำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้อาการปวดฟัน (ทั้งต้น)[4]
  13. ช่วยแก้อาการท้องผูกเรื้อรัง ช่วยในการย่อย (ใบ)[1],[4]
  14. รากมีรสเอียน สรรพคุณเป็นยาแก้บิด (ราก)[1],[4],[7]
  15. รากมีสรรพคุณเป็นยาขับพยาธิ (ราก)[1],[4],[7]
  16. ทั้งต้นใช้ครั้งละ 6-15 กรัม นำมาต้มกับน้ำกินเป็นยาขับปัสสาวะ (ทั้งต้น)[3],[4]
  17. ช่วยแก้โรคหนองใน ปัสสาวะเป็นหนอง ด้วยการใช้ต้นสด 30 กรัม ผสมกับน้ำตาลกรวด 15 กรัม ต้มดื่มหลังอาหารวันละ 2 ครั้ง (ทั้งต้น)[4]
  18. รากใช้เป็นยาขับระดูของสตรี และทำให้แท้ง (ราก)[1],[7] นอกจากนี้ยังใช้รักษาโรคเลือดออกมากเกินไปในช่วงระหว่างมีประจำเดือนของสตรี ด้วยการนำใบมาเคี้ยวแล้วอมไว้เพื่อให้ตัวยาเข้าไปทางปาก (ใบ)[4]
  19. ช่วยแก้อาการตัวเหลืองอันเกิดจากพิษสุรา ด้วยการใช้ต้นสด 1 กำมือ นำมาตำคั้นเอาแต่น้ำผสมกับน้ำผึ้งเดือนห้าดื่ม (ทั้งต้น)[4]
  20. ทั้งต้นใช้เป็นยาถอนพิษสำแดง ถอนพิษต่าง ๆ (ทั้งต้น)[4]
  21. ช่วยแก้งูกัด สุนัขกัด ให้ใช้ต้นสด 1-2 กำมือ นำมาล้างให้สะอาด ตำคั้นเอาแต่น้ำมาดื่ม ส่วนกากที่เหลือใช้พอกบริเวณที่ถูกกัด (ทั้งต้น)[4]
  22. ในประเทศอินเดีย (เมือง Orissa) จะใช้น้ำสกัดจากใบแพงพวยฝรั่งมารักษาโรคแมลงกัดต่อย (ใบ)[4]
  23. ช่วยห้ามเลือด (ราก)[1],[4]
  24. ช่วยแก้หัด แก้หัดหลังจากหัดออกแล้วไข้ไม่ลด แก้ผดผื่นคัน และแผลอักเสบอื่น ๆ ให้ใช้ต้นสด 30-60 กรัม นำมาคั้นเอาแต่น้ำ แล้วต้มดื่ม (ทั้งต้น)[4]
  25. ช่วยแก้เด็กเป็นฝี มีหัวกลัดหนองยังไม่แตก ด้วยการใช้ต้นสดนำมาต้มเอาน้ำชะล้าง และใช้ตำพอก (ทั้งต้น)[4]
  26. ใช้ต้นสดตำพอกเป็นยาแก้กลากน้ำนม (ทั้งต้น)[4]
  27. ช่วยแก้บวม แก้แผลอันเกิดจากการหกล้ม แผลเน่าเปื่อย ด้วยการใช้ต้นสด นำมาตำพอกบริเวณที่เป็น (ทั้งต้น)[4]
  28. รากและก้านสดนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้ปวด (ราก,ก้าน)[6]

หมายเหตุ : วิธีใช้สมุนไพรแพงพวยตาม [4] ให้ใช้ทั้งต้นแห้งครั้งละ 15-30 กรัม นำมาต้มกับน้ำดื่ม หรือใช้ต้นสดนำมาคั้นเอาแต่น้ำดื่ม ส่วนใช้ภายนอกให้นำมาตำพอกหรือสุมไฟให้เป็นถ่านผสมเป็นยาพอก[4]

advertisement M11

ข้อมูลทางเภสัชวิทยาของแพงพวยฝรั่ง

  • สารสำคัญที่พบ ได้แก่ acenine, ajalicine, akummigine, ammocalline, arginins, carosine, campesterol, glutamine, Leurosidine, loganin[7]
  • แพงพวยมีฝรั่งมีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย ต้านเชื้อรา ขับปัสสาวะ ลดไขมันในเลือด ลดความดันโลหิต ลดน้ำตาลในเลือด[7]
  • ทั้งต้นสกัดได้สารอัลคาลอยด์ Vineristine และ Vinblastine นำมาทำให้บริสุทธิ์ แล้วใช้ในรูปของยาฉีดรักษาคนไข้มะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งเม็ดเลือด เป็นต้น[1]
  • โดยนักวิทยาศาสตร์ได้ทำการแยกสารอัลคาลอยด์ และได้ตั้งชื่อว่า Vinblastine และได้รำไปใช้ทดลองกับหนูทดลอง และพบว่าสารชนิดนี้มีฤทธิ์ทำให้ปริมาณของเม็ดเลือดขาวลดน้อยลง ต่อมาได้ทำการสกัดและแยกสารอัลคาลอยด์จากพรรณไม้ชนิดนี้ได้ประมาณ 50 ชนิด (อีกข้อมูลบอกว่าพบประมาณ 70 กว่าชนิด เช่น Vincaleukoblastine, Vinblastine, Vinrosidine, Vincristinem Vinleurosine, Rovidine, Leurosivine อีกทั้งยังมี Carosine, Perivinem Perividine, Catharanthine, Vindolie, Vincolidine เป็นต้น[3]) ซึ่งในจำนวนนี้จะมีสารอัลคาลอยด์อยู่ด้วยกัน 4 ชนิดที่มีประสิทธิภาพในการบำบัดโรคได้ คือ Vincristine, Vinblastine, Vinrosidine, Vinleucostine (สารทั้ง 4 ชนิดนี้เป็นสารอัลคาลอยด์ที่มีอยู่ในพวก Dimeric indoleindoline) โดยต้นแพงพวยฝรั่งหนัก 500 กิโลกรัม จะให้สารอัลคาลอยด์ Vincristine เพียง 1 กรัม เท่านั้น โดยสาร Vinblastine ที่นิยมใช้ Vinblasine sulphate ทำเป็นยาฉีดเข้าหลอดเลือดดำหรือใช้ทำเป็นยากินเพื่อบำบัดรักษาโรคมะเร็งในต่อมน้ำเหลือง ส่วนสาร Vincristine ที่นิยมใช้ Vincristine sulphate ทำเป็นยาฉีดเข้าหลอดเลือดดำ ในการรักษาโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวในเด็ก[2]
  • เมื่อนำสาร Vinblastine ที่สกัดได้ ไปทดลองกับหนูขาวทดลองที่มีโรคมะเร็งในเม็ดเลือด พบว่าสารดังกล่าวมีฤทธิ์ยับยั้งโรคต่อมน้ำเหลือง P-1534 ของหนูทดลองได้[3]
  • น้ำที่ได้จากแพงพวยฝรั่ง เมื่อนำไปให้สุนัขทดลองกินพบว่ามีฤทธิ์สามารถลดความดันโลหิตของสุนัขได้ และยังพบว่ามีฤทธิ์ช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดได้แต่ไม่กระทบถึงการเต้นของหัวใจ และการหายใจของปอดด้วย[3]
  • เมื่อปี ค.ศ. 2004 ในประเทศไทยได้ทำการศึกษาทดลองผลของแพงพวยในการลดไขมันในเลือดสูง โดยทำการทดลองในหนู (Mice) ด้วยการให้สารสกัดจากแพงพวยในขนาด 10 กรัมต่อกิโลกรัม สำหรับทดสอบค่าความเป็นพิษ และทดสอบในผลการลดความดันโลหิตสูงในแมวที่ให้สารสกัดแพงพวย ในขนาด 0.3 กรัมต่อกิโลกรัม และทดสอบผลในการลดไขมันในเลือดในหนูด้วยการให้สารสกัดแพงพวย ในขนาด 0.3 กรัมต่อกิโลกรัม เป็นเวลา 3 สัปดาห์ และดูผลในการขับปัสสาวะในขนาด 0.1 กรัม ใช้เวลา 24 ชั่วโมง เปรียบเทียบกับสาร Furosemide ผลการทดลองสรุปว่าสารสกัดแพงพวยที่ใช้ในรูปยาที่มีชื่อว่า RUVINAT นั้น ได้ผลดีในการลดความดันโลหิตสูง ขับปัสสาวะ และลดไขมันในเลือดสูง[7]
  • สมุนไพรแพงพวยฝรั่ง มีฤทธิ์ทำให้เม็ดเลือดขาวลดลง แต่เวลานำมาใช้ต้องระวัง[3]
  • จากการทดสอบความเป็นพิษ ด้วยการฉีดสารสกัดจากใบแพงพวยฝรั่งด้วย 95% เอทานอลเข้าช่องท้องของหนูถีบจักร พบว่าในขนาดที่ทำให้หนูทดลองตายครึ่งหนึ่งคือ 4 กรัมต่อกิโลกรัม[7]

ประโยชน์ของแพงพวย

  • ในประเทศไทยจะนิยมปลูกต้นแพงพวยฝรั่งไว้เป็นไม้ประดับสวนทั่วไป ปลูกตามริมถนน ริมทางเดิน สวนสาธารณะ ริมทะเลได้ดี หรือที่ในน้ำไม่ท่วมขัง ปลูกเป็นไม้กระถางก็ดูงดงาม เพราะดอกสวยเด่นมีหลายสี จัดเป็นไม้ดอกที่ปลูกง่าย โตเร็ว ดูแลง่าย ตายยาก ทนดินเค็ม (แต่ไม่ทนดินเปรี้ยว) ทนความแห้งแล้ง โรคและเมลงได้ดี ถ้าปลูกประดับสวนควรปลูกกลางแจ้งและควรตัดแต่งจะได้ทรงพุ่มสวยงาม[5] แต่สำหรับในบางท้องถิ่นทางภาคใต้ของประเทศไทย หรือในประเทศมาเลเซีย และประเทศอินโดนีเซีย มักจะปลูกต้นแพงพวยไว้เป็นไม้ประดับหลุมฝังศพ และจะไม่ปลูกตามบ้านเรือน[2]

ต้นแพงพวย

References
  1. หนังสือสมุนไพรไทย เล่ม 1.  (ดร.นิจศิริ เรืองรังษี, ธวัชชัย มังคละคุปต์).  “แพงพวยฝรั่ง (Phaengphuai Farang)”.  หน้า 202.
  2. หนังสือพจนานุกรมสมุนไพรไทย, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 5.  (ดร.วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม).  “แพงพวยบก”.  หน้า 573-575.
  3. หนังสือสารานุกรมสมุนไพรไทย-จีน ที่ใช้บ่อยในประเทศไทย.  (วิทยา บุญวรพัฒน์).  “แพงพวย”.  หน้า 400.
  4. สรรพคุณสมุนไพร 200 ชนิด, สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี.  “แพงพวยฝรั่ง”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: www.rspg.or.th/plants_data/herbs/. [09 พ.ค. 2014].
  5. ฐานข้อมูลพรรณไม้ที่ใช้ในงานภูมิสถาปัตยกรรม ศูนย์ความรู้ด้านการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.  “แพงพวยฝรั่ง”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: agkc.lib.ku.ac.th.  [09 พ.ค. 2014].
  6. โครงการเผยแพร่ข้อมูลทรัพยากรชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นบนพื้นที่สูง, สถาบันวิจัยและพัฒนาที่สูง (องค์กรมหาชน).  “Periwinkle madagascar, Periwinkle, Vinca, Old”.  อ้างอิงใน: หนังสือพืชอาหารและสมุนไพรท้องถิ่นบนพื้นที่สูง (อัปสร และคณะน์).  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก: eherb.hrdi.or.th. [09 พ.ค. 2014].
  7. หนังสือสมุนไพรลดไขมันในเลือด 140 ชนิด.  (เภสัชกรหญิง จุไรรัตน์ เกิดดอนแฝก).  “แพงพวยฝรั่ง”  หน้า 132-133.

ภาพประกอบ : www.flickr.com (by Russell Cumming, santoshat60, 潘立傑 LiChieh Pan, John, ters medina, Neil Dan Fernandes, THEO PRADO, Norakmal Hisyam)

เรียบเรียงข้อมูลโดยเว็บไซต์เมดไทย (MedThai)

advertisement M12

แสดงความคิดเห็น
  • ความคิดเห็นที่เกี่ยวข้องกับการโฆษณาจะไม่ได้รับการเผยแพร่ในทุกกรณี
  • ติดตามข้อมูลข่าวสารผ่านแฟนเพจ
Recommended for you

Disclaimer : บทความที่มีเนื้อหาเกี่ยวเนื่องกับสุขภาพทั้งหมด ทางเว็บไซต์ได้รวบรวมไว้เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจแก่ผู้อ่านเท่านั้น จึงไม่สามารถนำไปใช้อ้างอิงหรือใช้แทนการวินิจฉัยของแพทย์ได้ หากมีการนำข้อมูลในเว็บไซต์ไปใช้ ทางเว็บไซต์จะไม่รับผิดชอบต่อความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นได้ โปรดอ่านเพิ่มเติมหน้านโยบายและเงื่อนไขการใช้งานเว็บไซต์

© 2013-2016 MedThai
All Right Reserved.