พังคี#

สมุนไพรพังคี หรือ ปังคี มีชื่อสามัญว่า Thick-leaved croton, Thick leaf croton, Cockbone’s aroma[5]

พังคี ชื่อวิทยาศาสตร์ Croton crassifolius Geiseler (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Croton chinensis Benth.) จัดอยู่ในวงศ์ยางพารา (EUPHORBIACEAE)[1]

พังคี และ เจตพังคี จัดเป็นพืชคนละชนิดกัน ซึ่งพังคีจะมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Croton crassifolius Geiseler ส่วนเจตพังคีจะมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cladogynos orientalis Zipp. ex Span. แต่ทั้งสองชนิดนี้จัดอยู่ในวงศ์เดียวกัน[2]

ลักษณะของพังคี#

  • ต้นพังคี จะเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก มีความสูงประมาณ 20-30 เซนติเมตร สามารถพบได้ทางตอนใต้ของประเทศจีน และในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามป่าเบญจพรรณที่ระดับความสูงประมาณ 300-400 เมตร[1]
ต้นพังคี
  • ใบพังคี ใบเป็นใบเดี่ยว ลักษณะของใบเป็นรูปไข่แกมรูปหอก มีความกว้างประมาณ 3-5 เซนติเมตรและยาวประมาณ 6-10 เซนติเมตร โคนใบมน ปลายใบแหลม ขอบใบเป็นจักตื้น ๆ แผ่นใบมีลักษณะสากคาย ส่วนก้านใบยาวประมาณ 2-3 เซนติเมตร[1]
ปังคีใบพังคี
  • ดอกพังคี ออกดอกเป็นช่อที่ปลายยอด เป็นแบบแยกเพศอยู่บนช่อเดียวกัน ดอกมีสีขาวนวล ดอกเพศผู้มีขนาดประมาณ 8 มิลลิเมตร ขอบกลีบมีขนนุ่ม มีเกสรตัวผู้จำนวน 15-25 อัน ส่วนดอกตัวเมียจะคล้ายกับดอกตัวผู้ แต่กลีบดอกจะสั้นกว่า ส่วนก้านชูเกสรยาวเรียว ปลายแยกเป็น 2 แฉก ที่รังไข่มีขนปกคลุมแน่น โดยจะออกดอกในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม[1]
ดอกพังคี
  • ผลพังคี ผลมีลักษณะค่อนข้างกลม มีขนาดประมาณ 1 เซนติเมตร มี 3 พู ผลมีขนขึ้นปกคลุมแน่น เมื่อผลแก่จะแตก ในผลมีเมล็ดลักษณะกลมแกมรี กว้างประมาณ 3-4 มิลลิเมตรและยาวประมาณ 7-8 มิลลิเมตร โดยจะติดผลในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม[1]
ผลพังคี

สรรพคุณของพังคี#

  • รากใช้เข้ายาแก้ไข้ โดยผสมกับสมุนไพรชนิดอื่นอีก 34 ชนิด ใช้ต้มกับน้ำดื่มแก้ไข้ (ราก)[3],[4]
  • รากพังคีช่วยแก้อาการจุกเสียด แก้ท้องอืด ท้องขึ้น ท้องเฟ้อ ปวดท้อง ปวดแน่นท้อง ด้วยการใช้รากต้มกับน้ำดื่ม หรือใช้ภายนอกด้วยการนำมาฝนทาท้อง หรือใช้ฝนกับน้ำปูนใส ผสมกับมหาหิงคุ์และการบูรใช้ทาท้องเด็กอ่อนจะช่วยทำให้ผายลม หรือใช้รากพังคีผสมกับรากส่องฟ้าดงต้มกับน้ำดื่มก็ได้ (ราก)[1],[3],[4]
  • รากใช้ตำประคบแก้อาการปวด (ราก)[4]

เอกสารอ้างอิง#

  1. ฐานข้อมูลพรรณไม้ องค์การสวนพฤกษศาสตร์ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. “พังคี“. อ้างอิงใน: หนังสือพรรณไม้สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม 5. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: www.qsbg.org. [13 ธ.ค. 2013].
  2. หน่วยบริการฐานข้อมูลสมุนไพร สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: www.medplant.mahidol.ac.th. [13 ธ.ค. 2013].
  3. อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. “พังคี“. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: www.pharmacy.mahidol.ac.th. [13 ธ.ค. 2013].
  4. ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. “เจตพังคี“. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: www.phargarden.com. [13 ธ.ค. 2013].
  5. Medicinal Plant Images Database Hong Kong Baptist University. “Croton crassifolius Geisel.“. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: libproject.hkbu.edu.hk. [13 ธ.ค. 2013].

ภาพประกอบ : www.phargarden.com (by Sudarat Homhual)

เรียบเรียงข้อมูลโดยเว็บไซต์เมดไทย (Medthai)