Sections 
Font size

 

 

ถอบแถบน้ำ สรรพคุณและประโยชน์ของต้นถอบแถบน้ำ 14 ข้อ !

ถอบแถบน้ำ
ถอบแถบน้ำ
Font size

 

 

Sections 

ถอบแถบน้ำ

ถอบแถบน้ำ ชื่อวิทยาศาสตร์ Derris trifoliata Lour. (ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Dalbergia heterophylla Willd., Deguelia trifoliata (Lour.) Taub., Deguelia uliginosa (Willd.) Baill., Deguelia uliginosa var. loureiri Benth., Derris affinis Benth.)[1],[2] จัดอยู่ในวงศ์ถั่ว (FABACEAE หรือ LEGUMINOSAE) และอยู่ในวงศ์ย่อยถั่ว FABOIDEAE (PAPILIONOIDEAE หรือ PAPILIONACEAE)[2]

สมุนไพรถอบแถบน้ำ มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า ทับแถบ (สมุทรสงคราม), แถบทะเล ถอบแถบทะเล (เพชรบุรี), ถั่วน้ำ (นราธิวาส), แควบทะเล ผักแถบ (ภาคกลาง) เป็นต้น[1],[2],[3]

ลักษณะของถอบแถบน้ำ

  • ต้นถอบแถบน้ำ จัดเป็นไม้เถาขนาดใหญ่ ลำต้นมักทอดเลื้อยไปตามพื้นดิน ยาวได้ประมาณ 5-10 เมตร กิ่งเรียวยาว มักขึ้นตามฝั่งแม่น้ำและพื้นที่พรุใกล้กับทะเล[1],[2]

ต้นถอบแถบน้ำ

ต้นถอบแถบน้ํา

  • ใบถอบแถบน้ำ ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ ออกเรียงเวียน มีใบย่อยประมาณ 1-2 คู่ และที่ปลายอีก 1 ใบ ก้านใบยาวประมาณ 10-15 เซนติเมตร ส่วนก้านใบย่อยมีขนาดสั้น ลักษณะของใบย่อยเป็นรูปไข่แกมรูปขอบขนาน หรือเป็นรูปรีแกมรูปขอบขนานถึงรูปขอบขนานแกมรูปไข่กลับ ปลายใบแหลมถึงเรียวแหลม โคนใบทู่ถึงมนกลม ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1.5-5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 3-10 เซนติเมตร ผิวใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน มีเส้นใบประมาณ 8-10 คู่[1],[2]

ใบถอบแถบน้ำ

  • ดอกถอบแถบน้ำ ออกดอกเป็นช่อเดี่ยวตามง่ามใบ ช่อดอกยาวประมาณ 5-15 เซนติเมตร ดอกมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 เซนติเมตร ดอกเป็นสีขาวก่อน และจะเปลี่ยนเป็นสีชมพูอ่อน โดยจะออกดอกในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนสิงหาคม[2]

ถอบแถบน้ํา

ดอกถอบแถบน้ำ

ดอกถอบแถบน้ํา

  • ผลถอบแถบน้ำ ออกผลเป็นฝักเบี้ยว ลักษณะของฝักเป็นรูปขอบขนาน ขอบฝักเป็นสันบางแคบ ๆ สันฝักด้านบนกว้างกว่าด้านล่างสองเท่า ฝักมีขนาดประมาณ 3 x 3.5 เซนติเมตร ฝักเป็นสีเขียว เมื่อแก่จะเป็นสีเหลือง มีเมล็ดเดี่ยว ซึ่งเมล็ดมีลักษณะแบนเป็นรูปไต มีขนาดยาวประมาณ 1-1.2 เซนติเมตร[1],[2]

ผลถอบแถบน้ำ

สรรพคุณของถอบแถบน้ำ

  1. รากใช้เป็นยาแก้พิษตานซาง (ราก)[3]
  2. เถาใช้เป็นยาแก้ตานขโมย (เถา)[3]
  3. ช่วยระบายพิษไข้ (ทั้งต้น)[3]
  4. รากมีสรรพคุณช่วยขับเสมหะ ถ่ายเสมหะ (ราก)[1],[3]
  5. ช่วยถอนพิษสำแดง (เถา)[3]
  1. เถาและใบมีสรรพคุณเป็นยาขับลม (เถา, ใบ)[1],[3]
  2. รากมีสรรพคุณช่วยขับผายลม ทำให้ถ่ายอุจจาระ (ราก)[1],[3]
  3. เถา ราก ใบ และทั้งต้นมีสรรพคุณเป็นยาระบาย (เถา, ราก, ใบ, ทั้งต้น)[1],[3]
  4. ใช้เป็นยาขับพยาธิ (ทั้งต้น)[3]
  5. รากและเปลือกต้นมีสรรพคุณเป็นยาแก้ปวดข้อ (ราก, เปลือกต้น)[1],[3]
  6. ช่วยแก้อาการปวดกระดูก (ราก)[3]
  7. ทั้งต้นมีสรรพคุณเป็นยาแก้อาการเกร็ง (ทั้งต้น)[3]

หมายเหตุ : วิธีการใช้ตาม [1] ในส่วนของเถาและต้น ให้นำเถาหรือต้นประมาณ 1 กำมือ นำมาต้มกับน้ำดื่มเช้าและเย็น[1]

ข้อมูลทางเภสัชวิทยาของถอบแถบน้ำ

  • สารสำคัญที่พบ ได้แก่ anyrin, camplsterol, cholesterol, quercetin, neohesperidoside, rhamnitin, stigmasterol[1]
  • ถอบแถบน้ํามีฤทธิ์ต้านมะเร็ง ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อ และฆ่าแมลง[1]
  • เมื่อปี ค.ศ.2008 ที่ประเทศอินเดีย ได้มีการศึกษาโดยการสกัดใบและลำต้นของถอบแถบด้วยเมทานอลเพื่อทำการศึกษาผลของของการลดระดับไขมันและน้ำตาลในเลือด โดยได้ทำการทดลองในหนูที่ถูกกระตุ้นให้เกิดภาวะไขมันในเลือดสูง จากนั้นให้สารสกัดจากถอบแถบ ภายหลังการทดลองพบว่าระดับของคอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.01) หลังจากให้สารสกัดประมาณ 7 ชั่วโมง เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม ระดับของไขมันดี (HDL) เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติหลังจากให้ถอบแถบ 7 ชั่วโมง เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ได้รับยาลดไขมัน fenofibrate ดังนั้นจึงอาจสรุปได้ว่า ถอบแถบมีฤทธิ์ในการลดระดับไขมันในเลือดได้ เนื่องจากสามารถลดระดับคอเลสเตอรอลรวม ไตรกลีเซอไรด์ และเพิ่มไขมันดีได้[1]

ประโยชน์ของถอบแถบน้ำ

  • ใช้เป็นยาฆ่าแมลง[1]
  • ส่วนข้อมูลจากเว็บไซต์ bangkrod.blogspot.com ที่อ้างอิงในหนังสือพรรณไม้ในสวนหลวง ร.9 เล่มที่ 2 ได้ระบุว่า ที่หมู่เกาะโซโลมอน จะใช้รากแห้งเป็นยาเบื่อปลา ตำรับยาพื้นบ้านอินเดียจะใช้ทั้งต้นแห้งนำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาคลายกล้ามเนื้อปวดเกร็ง เถามีลักษณะเหนียวสามารถนำมาใช้แทนเชือกได้ และยังสามารถนำใบแก่จัดมาใช้เป็นส่วนผสมในการทำแชมพูสมุนไพรกำจัดเหาได้อีกด้วย
เอกสารอ้างอิง
  1. หนังสือสมุนไพรลดไขมันในเลือด 140 ชนิด.  (เภสัชกรหญิง จุไรรัตน์ เกิดดอนแฝก).  “ถอบแถบ”  หน้า 91-92.
  2. ระบบฐานข้อมูลกลางและมาตรฐานข้อมูลทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง.  “ถอบแถบน้ำ”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก : marinegiscenter.dmcr.go.th.  [01 ก.ย. 2014].
  3. สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 6 (สงขลา) กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช.  “ถอบแถบน้ำ  Derris trifoliata Lour.”.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้จาก : www.dnp.go.th/mfcd20/.  [01 ก.ย. 2014].

ภาพประกอบ : www.flickr.com (by Nelindah, andreas lambrianides, Shubhada Nikharge, Russell Cumming, Dinesh Valke)

เรียบเรียงข้อมูลโดยเว็บไซต์เมดไทย (MedThai)

แสดงความคิดเห็น
เรื่องที่น่าสนใจ